Salpeter

De ‘grenzeloze jeugd’ is steeds meer op zichzelf gericht, gek op kicks en de maatschappij kan de jongeren steeds minder schelen. Ik weet het, het is oud nieuws. Deze uitkomst van een onderzoek van Motivaction is breed uitgemeten en ook, in de paar kranten die ik lees, meteen weer afgeserveerd. Nou weet ik wel dat je in opinie-onderzoek het antwoord kunt krijgen dat je zoekt. De onderzoekjes van Maurice de Hond zijn daar het sprekende bewijs van (en als het niet klopt verzint ie wel een argument om te ‘verklaren’ waarom het niet klopt zoals steevast bij de Tweedekamerverkiezingen). De teneur van het commentaar was dat de jeugd het in de ogen van de oudere generatie nooit goed doet. Dat is waar. Al eeuwen. We praten van de generatiekloof.
Wat ik echter opmerkelijk vind, en daar wordt in die door mij gelezen commentaren aan voorbij gegaan, is de houding van de oudere generatie. Die conformeert zich tegenwoordig maar al te graag aan jongheid. Ik las een tijdje terug een brief in de Volkskrant waarin de schrijver, een oudere man, er verontwaardigd op wees dat zijn generatie beslist niet oud en grauw is en dat hijzelf, bijvoorbeeld, wel degelijk in veelkleurige uitdossing de stukken er van af sportte. De oudere generatie wil jeugdig zijn en laten blijken dat ze heel goed met de nieuwste grillen van hun eigen kinderen mee kunnen komen.
Als je foto’s ziet van mannen en vrouwen van rond de eeuwwisseling, dan valt mij altijd op hoe ouwelijk die er uit zien: heren van 24 jaar met dikke snor en vadermoordenaar, vrouwen van 22 keurig in de baleinen (tot en met heur kapsel). Nu doet de oudere generatie er alles aan om op hun kinderen te lijken. Opmerkelijk.
Een ander aspect is dat de meningen van de jeugd over zichzelf en de maatschappij in de afgelopen jaren zijn veranderd. Je kunt natuurljk, weer, zeggen dat Motivaction waardeloos onderzoek uitvoert. Dat is heel goed mogelijk, maar ik wil dat toch niet op de voorhand aannemen. Laten we even stellen dat wat Motivaction gedaan heeft de toets der kritiek kan doorstaan, dan heb je iets om je over te verbazen. Niet zozeer over de zaken die de aloude generatiekloof aankleven, waar ouderen er alles aan doen om die te dichten, maar over hun houding tegenover de maatschappij. In dat verband is het toch opmerkelijk dat jongeren minder om het milieu geven. Het kan best dat de jongeren vroeger milieubewust waren om hun ouders te pesten, maar in eerdere tijden was de jeugd dé grote voorvechter van een gezond milieu. Waarom is dat minder geworden (ik ga er nog maar steeds van uit dat M. geen knoeiwerk heeft geleverd)? Omdat hun ouders milieubewuster zijn geworden? Daar geloof ik geen pest van. Dat zijn dingen die het overpeinzen waard zijn, vind ik en dan geeft het geen pas om met een Pavlov-reactie de uitkomsten van het rapport af te doen als volkomen logisch gezien de eeuwige strijd tussen de generaties.

Ik weet het, het was vakantie, komkommertijd, maar ook dat verklaart niet waarom kranten, tv en radio allemaal massaal op Laura doken. Ik weet het ook, heel erg veel met wetenschap heeft het niet te maken (misschien met krantkunde, dat tegenwoordig een academisch vak schijnt te zijn), maar toch alles met journalistiek of wat daar voor door moet gaan. Een paar weken geleden moest de ombudsman van de Volkskrant erkennen dat de Volkskrant, ons baken in woelige tijden, er al 34 keer over had geschreven, waaronder een paginagroot artikel in het Vervolg-katern en verschillende voorpagina-artikelen. Er zijn heel wat gewichtiger zaken waar vele malen minder aandacht aan besteed wordt. Maar ook deze doorgaans zo nuchtere man sprak de ban niet uit over deze Laura-idiotie.
En het brandt weer los. Het verhaal is nog niet af. Zelfs het serieuze Nova had, na een gesprek met onze favoriete pandemioloog Roel Coutinho, er uitgebreid plaats voor ingeruimd. Ruimte voor een dertienjarige puber die de wereld rond wil zeilen. Zijn we met zij allen geschift geworden of snap ik er nu echt helemaal niks meer van? Of beide? Ik ga mijn verstand opzoeken.

Het stond er echt in de Volkskrant van zaterdag. Ze hadden een raket naar de maan gestuurd om te kijken of de maan water bevat. Dat kan handig zijn als er mannetjes (of vrouwtjes)  de maan willen betrekken. Maar dat water kan, volgens de Volkskrant, ook dienen als grondstof voor raketbrandstof. Huh?

Een tijdje geleden schreef Bob Park, een Amerikaanse hoogleraar met een eigenwijs blog die zich vooral afzet tegen ID-ers en andere hersenspinners, daar al een verhaaltje over. Hij belde de NASA. “Zoek je water? Je kunt bij mij zoveel veel water halen als je wilt en dat is een stuk goedkoper dan het op de maan halen.” De NASA-man zei hem dat het niet alleen ging om drinkwater voor Mars-reizigers, maar ook om raketbrandstof. “Is water een grondstof voor raketbrandstof?”, vroeg Bob verbaasd. “Ja”, zei de NASA-man, “want er zit waterstof in water.” “Maar”, riposteerde de verbouwereerde geleerde, “het kost toch een hoop energie om die waterstof uit water te krijgen?” “Sorry”, zei de NASA-man, “ik krijg net een dringend telefoontje op de andere lijn.” Tuuttuuttuuttuut

In mei ben ik twee weken in Duitsland geweest. Eerst een weekje in Göttingen bij het Max Planck-instituut voor biofysische chemie en aansluitend was ik een week te gast bij EMBL in Heidelberg. Ik had dat wel vaker langs zien komen, maar gezien de zwaarbiologische aard van de instituten die aan het EICOS-project meedoen heb ik nooit eerder gesolliciteerd. EICOS is een club die wetenschapsjournalisten aan den lijve wil laten voelen hoe de wetenschappelijke praktijk is. Gewoon een weekje pipetteren, fruitvliegjes uit elkaar rukken of, zoals in mijn geval, celprocessen simuleren op het beeldscherm.  Aansluitend kunnen de ‘fellows’ (ook vrouwen worden bij EICOS zo genoemd) nog een of soms zelfs twee weken wetenschap opsnuiven in beroemde labs als het Karolinska-instituut, het Institut Pasteur of het Weizman-instituut.

Zoals gesteld is biologie – en zeker celbiologie – voor mij vreemd terrein. Het mijn idee was eens te onderzoeken hoe het met de nieuwste hype, de synthetische biologie,  staat. Mijn redenering is/was dat de natuurkunde, scheikunde en biologie elkaar weldra zullen ontmoeten op atoomschaal. Daar op dat snijpunt ligt de synthetische biologie.

In Göttingen heb ik een beetje zitten fröbelen met  computersimulatie; meer bepaald met aquaporine (het eiwit  dat als waterfilter in een celwand dienst doet). Veel nieuws  gehoord, maar dat kan ook moeilijk anders voor iemand die  heg noch steg weet in de biologie. Liep tegen een STED-  microscoop aan, een uitvinding van Stefan Hell waarmee de  fluorescentiemicroscoop de grenzen van het ‘Abbe-verbod’  heeft doorbroken met behulp van een slimme truc.  Daardoor is het oplossend vermogen van deze  lichtmicroscoop niet langer gebonden aan de onscherpte die  Abbe ‘voorschreef’. En aquaporine blijkt ook bruikbaar in het gewone leven.Ze hadden me al gewaarschuwd: synthetische biologie, daar hielden ze zich niet mee bezig.

Lees verder »

Minister Eurlings is er uit. Als we nou hier en daar wat extra asfalt leggen, dan zijn we van het fileprobleem af. VNO-NVW-voorzitter Wientjes vond het al eerder opgelegd pandoer: “Als er meer mensen in Nederland komen, dan bouw je toch ook meer huizen?”, vroeg hij zich retorisch af in een opiniestuk in De Volkskrant van 27 augustus. Van Wientjes kun je dat verwachten, want de VNO-NCW-voorzitter heb ik nog nooit op origineel idee kunnen betrappen. Maar ook milieudino Wouter van Dieren, die zo langzamerhand dezelfde kant op lijkt te gaan als James Gaia Lovelock, stelde in NRC Handelsblad dat we niet zo moeilijk moeten doen over die paar vierkante kilometer asfalt.
Je zou toch zeggen dat het zo langzamerhand wel bewezen is dat meer asfalt geen files oplost, maar het geloof in het onmogelijke blijkt moeilijk uitroeibaar. Dat is één.

Een ander punt is of wij, als samenleving, steeds maar verspillend gedrag moeten blijven faciliteren. De gemiddelde bezetting van auto’s ligt ergens in de buurt van 1,2 personen. Uitgaand van een capaciteit van vier personen per auto, betekent dat tweederde van de vervoerscapaciteit onbenut over de weg crosst (of stilstaat). Kijk, daar zitten de mogelijkheden: voer per 1 januari 2008 het rekeningrijden in en belast dan de ‘lege’ passagierskilometers. Natuurlijk krijgen we dan ‘werkstudenten’ die de lege stoelen zullen opvullen, maar er zullen nooit genoeg werkstudenten zijn om al die lege autostoelen te vullen. Zo vangen we twee vliegen in één klap: een efficiënter gebruik van ons dure asfalt en we kunnen meteen het beurzenstelsel afschaffen.
Maar zo sprankelend is onze minister van verkeer & waterstaat niet: meer asfalt, is het aloude v&w-credo.
De minister had waarschijnlijk nog de champagne in zijn hoofd toen hij een paar weken later het proefballonnetje opliet om de rijbewijsleeftijd te verlagen tot 17 jaar in plaats van te verhogen tot 25 jaar. Domme man, die Eurlings.

Gottogot, bijna geen krant heeft het gemist: Vrouwen praten niet meer dan mannen. Wie had dat gedacht? En op basis van welk gedegen onderzoek is dit wereldnieuws geworden? Op basis van een onderzoekje onder een paar honderd Amerikaanse en Mexicaanse studentjes die een paar dagen een mikrofoontje opgeplakt kregen. En dan tellen maar, zo lees ik in de Volkskrant. Jan Blokker zou in zijn nopjes zijn geweest met zoveel onbenul (voor de jongere lezertjes: dat was ooit een columnist van de Volkskrant die in de jaren ‘70 en ook later graag menswetenschappelijk onderzoek belachelijk maakte). Het ‘keurmerk’ komt natuurlijk van het geweldige blad Science dat dat artikel publiceerde; journalisten zijn nog immer behept met een groot autoriteitenontzag. Volgens mij kan je uit zo’n onderzoekje, met veel slagen om de arm, hooguit concluderen dat er weinig verschil tussen de seksen is in praatzucht bij Amerikaanse en Mexicaanse studenten.

Hou me te goede, ik heb het artikel in Science zelf niet gelezen en het is heel goed mogelijk dat de zaken daar heel wat genuanceerder worden voorgesteld dan in de kranten (en daarmee meteen ook een stuk minder nieuwswaardig zijn). Mijn verbazing geldt vooral de alomtegenwoordigheid van dat bericht op de nieuwspagina’s. Komkommertijd? Nu al? Of is dit het bewijs dat de kranten steeds vaker faits divers oppompen tot nieuws in een wanhopige en tot mislukken gedoemde poging de weglopende lezer tegen te houden? Wie het weet mag het zeggen.

Nee, ik ga niet weer keutelen over het broeikaseffect. Althans, niet direct. Het gaat me meer om de Kampioen van het omgemak: Al Gore. Ik heb het niet bestudeerd (dat doe ik weinig), maar ik heb het idee dat de laatste jaren steeds meer politieke ex-kopstukken na het ambt idealistisch zijn geworden. Lubbers is een fraai voorbeeld en Sint Dries (van A.) het stugste. Zo ook good-ol’-Al. Natuurlijk zat ie niet precies recht achter de knoppen, maar hij kwam toch dicht in de buurt (Clinton is gewoon zichzelf gebleven en verdient daar vele malen meer mee dan ie ooit als president heeft verdiend).

Al stapt rond met zijn ‘ongemak’ en haalt en passant onze eigen Jan-Peter over de streep. Mooi hoor, maar hoe groen is Al zelf? Je kunt dan wel roepen dat dat niks aan de boodschap af doet (”Heeft U wel eens een richtingaanwijzer gezien die de weg zelf was?”) , maar het wordt zo wel erg makkelijk schieten. Al verbruikte met zijn vrouw, zo bleek onlangs, in hun 20-kamerstulpje het vorig jaar 221 000 kWh; zo’n twintig keer meer dan het gemiddelde. Pfoeh, denk je dan en vervolgens: het gemiddelde? Ik ben eens op mijn eigen jaarafrekening gaan kijken, want dat leek me wat aan de hoge kant. Ik kom zelf niet verder dan 1734 kWh en dat vind ik eigenlijk aan de hoge kant. De ongemakkelijke waarheid , meneer Gore, is dat wij westerlingen veel en veel te energie verbruiken/verspillen), met de Amerikanen daar nog eens hoog bovenuit torenend. Dat is de ongemakkelijke waarheid. Daar helpt geen ‘groene’ energie tegen.

Ik had het over domheid willen hebben, maar de actualiteit heeft me ingehaald. Twee keer zelfs. Balkenende viel en het Naardermeer is voorlopig gered van asfaltering en de discussielijst van de wetjo’s is verblogd. Dat laatste gelukkig maar, anders had ik mijn stukje over de domheid van een Almeerder (?) wethouder, ooit lantaarnpalenfetisjist in Den Haag, helemaal moeten herschrijven. Maar de VWN kwam me te hulp. De hele wereld verblogt en (hijg, hijg) de wetjo’s moeten zo nodig meebloggen. Een plaag is het. En wat schiet de mensheid daar mee op? Geen bal. Journalisten zijn gewend te schiften en te polijsten en niet bestemd maar wat in het rond de schijten, ehh, schrijven, bedoel ik. Ik zal er wel te oud voor zijn…

Het verhaal van de eeuwig brandende gloeilamp die bij Philips al eeuwenlang onder een grote stapel presse-papiers in de kelder ligt is welbekend. Een broodje aap volgens Philips. Misschien, maar Philips is natuurlijk niet gebaat bij een eeuwig brandende gloeilamp. Dat zijn nou de zegeningen van de markt.

Lees verder »

Ik ben wat trager dan de rest (kennelijk). Heb net de laatste bladzijde van Brysons boek ‘Een kleine geschiedenis van bijna alles’ (en hij leest het nog in het Nederlands ook!) omgeslagen. Wat een vreselijk boek. Dat ligt niet aan Bryson. Die leest prettig weg (tenminste, in het Nederlands). Het ligt aan de dingen die ik al lang weet (of tenminste had moeten weten), maar die Bryson me nu weer zonder mededogen onder mijn neus wrijft. Wat een gruwelijke gedachte dat ik – en met mij alle andere stervelingen – besta uit een toevallige verzameling micro-organismen die elkaar ook nog eens op allerlei terreinen bij tijd en wijlen stevig in de haren zitten. Afgrijselijk.

Lees verder »