Archief voor May 2007

De Bosman-regel

Stel, het ministerie van Justitie verspreidt een persbericht, getiteld: ‘Beleid Rita Verdonk groot succes’. Een journalist tikt dat kritiekloos over, voegt een citaatje toe van Verdonk en zet het in de krant. Journalistiek prutswerk, zal iedereen zeggen: zo is het beeld toch niet compleet? Helaas zijn dit soort onkritische berichten in de wetenschapsjournalistiek meer regel dan uitzondering – en er was een stagiaire nodig om dat aan de kaak te stellen.

Afgelopen februari meldden tientallen Nederlandse media fantastisch nieuws: tweederde van de migraine-patiënten heeft een gaatje in het hart; als je dat operatief dichtmaakt, had een Utrechtse promovendus ontdekt, is één op de twee patiënten van de misère af. Talloze kranten- en websitelezers met migraine kregen hoop op snelle genezing.

Ook Gerda Bosman, student aan de school voor journalistiek in Tilburg en stagiaire bij VPRO’s Noorderlicht, schreef een enthousiast bericht. Pas later las Bosman in De Volkskrant en buitenlandse bladen heel andere kanten van het verhaal. Anders dan zij had geschreven, was het gaatje in het hart géén “geheel nieuw inzicht”; er wordt al jaren heftig over gedebatteerd, sommige experts zijn erg sceptisch en er zijn andere, grootschalige experimenten gaande. Het Utrechtse onderzoek was volgens Michel Ferrari, een vooraanstaande Leidse migraine-onderzoeker, “slordig” uitgevoerd en allerminst het laatste woord. Hoe had het kunnen gebeuren, vroeg Bosman zich af, dat zijzelf en vele andere journalisten essentiële onderdelen van het verhaal hadden genegeerd?

Waar menigeen zich stilletjes was gaan schamen, zag Bosman stof voor een afstudeerscriptie. Het persbericht van de Universiteit Utrecht, bleek uit haar onderzoek, hield veel te weinig slagen om de arm, maar vrijwel alle journalisten hadden het klakkeloos geloofd. Sommige hadden nog wel gebeld met de promovendus – maar die stelde uiteraard weinig vragen bij zijn eigen onderzoek. Eén telefoontje naar één andere migraine-deskundige of een patiëntenvereniging, of 15 minuten Googelen, had het eenzijdige beeld al kunnen bijstellen. Bijna niemand had die moeite genomen.

Ik stel daarom een nieuwe regel voor — laten we hem de Bosman-regel noemen. Wetenschapsjournalisten die op basis van één bron opzienbarend nieuws melden, geloven we niet meer. We eisen wederhoor – net als bij een juichend verhaal over het succes van Verdonk.

–Martin Enserink Intermediair, 3-1-2007

Geschreven door Martin Enserink op 20 May 2007 .
Opgeslagen in: Zonder categorie | 4 reacties »

Verzet

Het was de eerste beslissing van Sarkozy: op alle Franse middelbare scholen wordt voortaan op de eerste dag van het schooljaar een brief voorgelezen van een communistische verzetsheld, geschreven vlak voor zijn executie in 1941. De vaderlandslievende tekst moet de eenheid van de Fransen versterken, zo schrijft de correspondent van de Volkskrant (vrijdag 18 mei): ´In het Franse verzet werkten gaullisten en communisten eendrachtig samen´.

Opmerkelijk toch hoe in een tijd waarin de Tweede wereldoorlog alleen maar meer en meer in de belangstelling staat, diezelfde geschiedenis meer en meer geromantiseerd wordt. Eendrachtige samenwerking? De beide kampen waren voornamelijk bezig elkaar te verraden. De meeste verzetsstrijders zijn gedood of verraden door collega´s uit het andere kamp. Daarbij vergeleken valt het aantal gedode Duitsers in het niet. Het verzet was zo onmachtig dat de Duitsers Frankrijk al die jaren met gemak onder de duim konden houden met een paar duizend tweederangs soldaten (´Allo ´Allo is op dat punt zeer accuraat). De communistische filosofie was: Stalin verslaat de Duitsers, maar de toekomst van Frankrijk wordt in Frankrijk bepaald. En dus maakte het communistische verzet plannen om na de oorlog over te gaan tot massa-executies. Op veel plaatsen grepen ze na de bevrijding daadwerkelijk de macht, en sloegen aan het moorden. De Gaullisten waren voorbereid, en sloegen terug. Resultaat: een korte maar hevige Franse burgeroorlog, aangeduid met het eufemisme ´L´epuration´ (de zuivering), waarin naar schatting 30.000 Fransen (collaborateurs maar ook veel ´foute´ verzetsstrijders) zijn omgekomen. Met name in de regio Marseille was de anarchie maandenlang compleet. En dan laat ik het verraad van verzetsheld Jean Moulin maar even buiten beschouwing. Die duistere jaren hebben diepe sporen nagelaten in de naoorlogse Franse geschiedenis. Merkwaardig dat de Volkskrant-correspondent in Frankrijk blijkbaar volstrekt NIET op de hoogte is van deze cruciale gebeurtenissen.

Lees verder »

Geschreven door Marcel Hulspas op 18 May 2007 .
Opgeslagen in: Zonder categorie | Geen reacties »

DAG!

Nederland is een vierde gratis krant rijker: DAG. Prima. Hoe meer keuze, hoe beter. Moge de beste winnen. Maar een vreemde krant is het wel. Veel beeld, weinig tekst. En voor lezers die zelfs de schaarse tekstjes nog te lang vinden, had de redactie in het eerste nummer (het werd daarna bliksemsnel afgeschaft) met gele markeerstrepen aangegeven wat echt belangrijk is. De boodschap is duidelijk. In mijn studietijd had je studenten die bij voorkeur tweedehands studieboeken kochten waarin de eerste eigenaar met een marker had aangegeven wat je moest leren. Dat vonden ze makkelijk; verder lazen ze niks. Voor dat soort  mensen wordt DAG gemaakt. Verder worden hele pagina´s gevuld met ´plaatjes kijken´, of ze zijn verkocht aan tijdschriften als Quest, Glamour en VT Wonen. Kortom, DAG mag in geen enkel opzicht een concurrent zijn van de echte PCM-kranten. De lancering lijkt vooral bedoeld om de nummer drie, De Pers, die de echte kranten juist wel wil beconcurreren, commercieel in de wielen te rijden. Adverteerders in de Volkskrant en NRC krijgen vast aantrekkelijke kortingen op doorplaatsen in DAG. Nu maar hopen (voor DAG) dat ze daar ook in willen staan.

Lees verder »

Geschreven door Marcel Hulspas op 11 May 2007 .
Opgeslagen in: Zonder categorie | 3 reacties »

Salpeter

Welkom op de weblog van de Vereniging van Wetenschapsjournalisten in Nederland. Op deze site geeft een aantal auteurs regelmatig hun commentaar op wetenschap en media.

Archief