Verzet

Het was de eerste beslissing van Sarkozy: op alle Franse middelbare scholen wordt voortaan op de eerste dag van het schooljaar een brief voorgelezen van een communistische verzetsheld, geschreven vlak voor zijn executie in 1941. De vaderlandslievende tekst moet de eenheid van de Fransen versterken, zo schrijft de correspondent van de Volkskrant (vrijdag 18 mei): ´In het Franse verzet werkten gaullisten en communisten eendrachtig samen´.

Opmerkelijk toch hoe in een tijd waarin de Tweede wereldoorlog alleen maar meer en meer in de belangstelling staat, diezelfde geschiedenis meer en meer geromantiseerd wordt. Eendrachtige samenwerking? De beide kampen waren voornamelijk bezig elkaar te verraden. De meeste verzetsstrijders zijn gedood of verraden door collega´s uit het andere kamp. Daarbij vergeleken valt het aantal gedode Duitsers in het niet. Het verzet was zo onmachtig dat de Duitsers Frankrijk al die jaren met gemak onder de duim konden houden met een paar duizend tweederangs soldaten (´Allo ´Allo is op dat punt zeer accuraat). De communistische filosofie was: Stalin verslaat de Duitsers, maar de toekomst van Frankrijk wordt in Frankrijk bepaald. En dus maakte het communistische verzet plannen om na de oorlog over te gaan tot massa-executies. Op veel plaatsen grepen ze na de bevrijding daadwerkelijk de macht, en sloegen aan het moorden. De Gaullisten waren voorbereid, en sloegen terug. Resultaat: een korte maar hevige Franse burgeroorlog, aangeduid met het eufemisme ´L´epuration´ (de zuivering), waarin naar schatting 30.000 Fransen (collaborateurs maar ook veel ´foute´ verzetsstrijders) zijn omgekomen. Met name in de regio Marseille was de anarchie maandenlang compleet. En dan laat ik het verraad van verzetsheld Jean Moulin maar even buiten beschouwing. Die duistere jaren hebben diepe sporen nagelaten in de naoorlogse Franse geschiedenis. Merkwaardig dat de Volkskrant-correspondent in Frankrijk blijkbaar volstrekt NIET op de hoogte is van deze cruciale gebeurtenissen.

Toegegeven, de mythe van het glorieuze, eendrachtige Franse verzet is in alle Franse schoolboekjes te vinden. Ieder land koestert zo zijn leugens. Onze eigen Balkenende riep de oppositie op om niet zo negatief te doen en blij te zijn dat er in Nederland  weer zo’n frisse, vrolijke ‘VOC-mentaliteit’ heerst. Leugens die hij op de christelijke basisschool te horen kreeg. De Japanse premier Shinzo Abe weigerde (heel even) om excuses aan te bieden aan de vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog door het Japanse leger waren gevangengenomen en systematisch misbruikt. Volgens Abe hadden ze het wel lekker gevonden. Maar de grootste historische leugen werd toch wel verkondigd door paus Benedictus, die in de Brazilianen deze week vertelde dat de Indianen aldaar voor de komst van de blanken al ‘heimelijk verlangden’ naar bekering tot het christendom. Maar natuurlijk. Hoe kan het ook anders. De eerste blanke expeditie die de Amazone verkende, in 1541 onder leiding van Orellana, plunderde en moordde zich een weg van Ecuador naar de monding van de Amazone. De indianen langs de oevers hadden al snel in de gaten wat voor vlees ze in de kuip hadden, en de Spanjaarden werden constant belaagd. Maar Orellana was een heilige vergekeken bij nummer twee, Lope de Aguirre, een psychopaat die dertien jaar later met zijn troepen de Amazone bevoer en talloze indianen en zijn eigen expeditieleden om zeep hielp. Daarna duurde het tachtig jaar voordat de Portugees Pedro Texeira met tweeduizend soldaten het oerwoud binnen durfde te dringen. Texeira had een makkie. De indianen die ooit de oevers van de Amazone bevolkten, waren zo goed als verdwenen. Dankzij Orellana en Aguirre hadden ze kennis gemaakt met dodelijke Europese ziekten, met name de pokken. Naar schatting negentig procent van de oorspronkelijke bevolking (van enkele miljoenen) is daaraan bezweken. Ooit was het Amazonbekken grotendeels landbouwgebied. Toen Texeira er kwam, was het allemaal oerwoud geworden. Texeira zag alleen maar bomen, met slechts hier en daar een Indiaan, die zich zo snel mogelijk uit de voeten maakte. Naar mijn stellige overtuiging vanuit een heimelijk verlangen om door die blanke monsters met rust gelaten te worden.

Print dit artikel Print dit artikel

Geef een reactie

Salpeter

Welkom op de weblog van de Vereniging van Wetenschapsjournalisten in Nederland. Op deze site geeft een aantal auteurs regelmatig hun commentaar op wetenschap en media.

De auteur

Marcel Hulspas (1960) is wetenschapsjournalist en columnist. Hij is redacteur wetenschap bij De Pers.
Website van Marcel Hulspas

Archief