Tekst & foto's: Olivier van Beekum
Organisatie: Geertje Dekkers

Een bevroren moment in de geschiedenis van de wetenschap, een fossiel! Riepen verschillende VWN-ers, aanwezig voor een rondleiding door het oudste museum van Europa. Kort nadat Bert Sliggers, conservator van het Paleontologisch Mineralogisch Kabinet, was begonnen aan zijn verhaal werd het al snel duidelijk, Teylers is geen gewoon museum. Het is een museum waar de tijd heeft stilgestaan.

Nalatenschap

Bert Sliggers vertelt dat het museum is ontstaan uit de nalatenschap van de naamgever, Pieter Teyler van der Hulst. Als bankier en zijdekoopman liet hij een bedrag na van omgerekend 80 miljoen euro. Samen met zijn collectie van boeken, tekeningen en munten was dit de start van een museum met als doelstelling: 'de bevorderingen van Godsdienst, aenmoedigen van Kunsten en Weetenschappen, en 't nut van 't algemeen'. Zonder veel aanwijzingen en duidelijk vooropgezet plan gingen de aangewezen 'Directeuren' aan de aan de slag. In 1784 opende het museum voor het eerst haar deuren, 6 jaar na het overlijden van Pieter Teyler.

De Bibliotheek

De rondleiding gaat verder in de bibliotheek. In dit 'decor' bekend uit de Nederlandse speelfilm 'Karakter' vertelt Bert Sliggers over de collectie boeken, prenten en kaarten die hier worden bewaard. De collectie bevat unieke uitgaven van boeken uit de 18de en 19de eeuw die speciaal zijn gemaakt voor het museum. Luxe uitvoeringen gedrukt in een extra groot formaat. Het was dan ook een eer om als auteur aan de collectie van het Teylers museum te worden toegevoegd.

De Ovale zaal

De volgende ruimte vormt het hoogtepunt van de rondleiding en voert ons naar de Ovale zaal. Het woonhuis van Pieter Teyler was al snel te klein voor de steeds verder uitbreidende collectie. Om meer ruimte te maken werd besloten tot de bouw van een zaal achter het woonhuis, de Ovale zaal. Deze ruimte is het oudste gedeelte van het museum dat deze vorm kreeg door gebrek aan bouwgrond. Alles is nog zoals het was meer dan 200 jaar geleden en de zaal is nog steeds ingedeeld volgens het systeem uit de 18de eeuw.

Zo is het mineralen kabinet in het midden van de zaal, anders dan tegenwoordig, nog opgedeeld aan de hand van oude rekenkundige modellen. Bert Sliggers laat ons verder één van de eerste aankopen voor de bibliotheek zien. Een encyclopedie met schitterende platen van vogels, zeedieren, werktuigen en gesteenten. Niet ingedeeld aan de hand van het alfabet maar gebaseerd op 'wetmatigheden in natuurlijke verschijnselen'. Ingedeeld volgens een logica die voor de moderne mens niet meer is te begrijpen.

Doornroosje

De reden dat het museum in de oorspronkelijk staat is gebleven is eenvoudig weg geld gebrek. Terwijl in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw veel musea moderniseerden had het Teylers museum geen geld. Het museum bleef hierdoor decennia lang in een soort doornroosje slaap. Maar ze is wakker gekust. Ter gelegenheid van het 225 jarige bestaan is het museum van 2009 tot 2011 voor het eerst grondig gerestaureerd. Verder staat het Teylers nu op de voorlopige lijst Werelderfgoed van de Unesco 'Als monument van uitzonderlijke en universele betekenis.'

Ten slotte 'het topje'

Nog tot 9 september is de tentoonstelling 'Naar de top. Expeditie Mont Blanc' in het Teylers te zien. Een fijne expositie over de eerste beklimming van de Mont Blanc met als absoluut hoogtepunt het topje van de berg zelf! Des te meer reden om snel eens te komen kijken in deze tempel van de Wetenschap.